Ma trận EFE (viết tắt của External Factor Evaluation Matrix) là Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài. Đây là một công cụ quản trị chiến lược giúp doanh nghiệp tổng hợp, phân tích và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố môi trường vĩ mô và vi mô đến hoạt động kinh doanh.
Cụ thể, ma trận EFE tập trung vào việc định lượng 2 yếu tố cốt lõi trong Ma trận SWOT:
Tại PDCA Miền Đông, chúng tôi luôn nhấn mạnh: Chiến lược phải đi trước, Hệ thống mới theo sau. Nếu bạn xây dựng một hệ thống quy trình (SOP) cực kỳ hoàn hảo cho một sản phẩm mà thị trường không còn cần nữa, thì đó là một sự lãng phí thảm họa. EFE chính là công cụ giúp bạn tránh khỏi thảm họa đó.
Nếu bạn đang điều hành công ty bằng cảm tính, chỉ dựa vào kinh nghiệm quá khứ mà không có công cụ đo lường môi trường bên ngoài, bạn sẽ gặp phải những “nỗi đau” sau:
Để xây dựng Ma trận EFE, CEO cần triệu tập đội ngũ Quản lý cấp trung (Sales, Marketing, R&D) và thực hiện chuẩn xác 5 bước sau:
Hãy liệt kê từ 10 đến 20 yếu tố bên ngoài có ảnh hưởng trực tiếp đến công ty bạn. Chia làm 2 nhóm rõ ràng: Cơ hội (O) và Thách thức (T). (Mẹo: Hãy sử dụng mô hình PESTEL – Chính trị, Kinh tế, Xã hội, Công nghệ, Môi trường, Pháp lý để không bỏ sót yếu tố nào).
Trọng số thể hiện mức độ quan trọng của yếu tố đó đối với toàn bộ ngành kinh doanh của bạn. Phân bổ từ 0.0 (Không quan trọng) đến 1.0 (Cực kỳ quan trọng). Tổng trọng số của tất cả các yếu tố cộng lại bắt buộc phải bằng 1.0.
Điểm phân loại thể hiện khả năng phản ứng hiện tại của doanh nghiệp bạn trước yếu tố đó. Thang điểm từ 1 đến 4:
Nhân Trọng số (Bước 2) với Điểm phân loại (Bước 3) của từng yếu tố để ra Điểm số quan trọng. Sau đó, cộng tất cả các Điểm số quan trọng lại để ra Tổng điểm EFE của doanh nghiệp.
Tổng điểm EFE cao nhất là 4.0 và thấp nhất là 1.0. Điểm trung bình là 2.5.
Ma trận EFE chỉ cho bạn biết “Bên ngoài có gì”. Để ra được quyết định chiến lược, CEO phải kết hợp nó với Ma trận IFE (Đánh giá yếu tố nội bộ – Điểm mạnh/Điểm yếu). Sự kết hợp giữa EFE và IFE chính là nền tảng tạo nên Ma trận SWOT.
Khi đã có chiến lược rõ ràng từ SWOT, bước tiếp theo của CEO là: Đưa chiến lược đó vào Mục tiêu SMARTER -> Chuyển hóa thành Quy trình SOP -> Giao việc và đo lường bằng Hệ thống KPI. Đây chính là chuỗi giá trị cốt lõi giúp doanh nghiệp tự động hóa và Giải phóng lãnh đạo.
Ma trận EFE không nên được làm bởi một mình CEO trong phòng kín. Hãy tổ chức một buổi họp chiến lược với sự tham gia của các Trưởng phòng (đặc biệt là Sales, Marketing và R&D – những người tiếp xúc trực tiếp với thị trường) để có góc nhìn khách quan và chính xác nhất.
Môi trường kinh doanh thay đổi liên tục. Doanh nghiệp SME nên cập nhật lại Ma trận EFE ít nhất 6 tháng/lần, hoặc ngay khi có một biến động lớn trên thị trường (như dịch bệnh, thay đổi luật pháp, hoặc có đối thủ lớn gia nhập ngành).
PESTEL là công cụ để liệt kê các yếu tố vĩ mô (Chính trị, Kinh tế, Xã hội…). Còn EFE là công cụ để định lượng (chấm điểm) xem các yếu tố đó ảnh hưởng mạnh hay yếu, và doanh nghiệp đang phản ứng tốt hay tệ. PESTEL chính là nguyên liệu đầu vào để xây dựng Bước 1 của Ma trận EFE.
Đánh giá môi trường bên ngoài (EFE) chỉ là 1 trong 12 bước bắt buộc để xây dựng một đế chế kinh doanh bền vững. Nếu bạn đang khởi nghiệp hoặc muốn tái cấu trúc công ty nhưng không biết bắt đầu từ đâu, đừng bỏ lỡ Bản đồ chiến lược doanh nghiệp dẫn đầu của PDCA.
Chiến lược đúng cần một hệ thống thực thi mạnh. Để doanh nghiệp tự động chạy mà không cần sếp, bạn cần đồng bộ từ Cấu trúc, Quy trình đến Con người.
Hãy tham gia ngay khóa học GIẢI PHÓNG LÃNH ĐẠO tại PDCA Miền Đông để sở hữu công thức xây dựng doanh nghiệp bài bản, thoát khỏi sự vụ và nhân bản mô hình kinh doanh thành công!
